Borgar Michelsen

Då eg møtte Obama

Laurdag 22.september 2007 var eg i Iowa. Det var og Barack Obama, og vi møttes på Winterset High School. Det var ikkje så mange som på den tida trudde det var USAs neste president som skulle tale til dei ca. 200 frammøtte, så det å helse på han var meir eit spørsmål om ein ville.

Her er beviset, eit veldig dårleg clos-up-foto:

 
Får eg kome på TV no?

Datalagringsdirektivet og Høgres truverd

Då Stortinget sa ja til romavlytting i 2005 fekk Venstres truverd som eit liberalt verdiparti store riper i lakken. Framleis vert Venstrefolk som tek opp aktuelle personvernsaker konfrontert med ”sviket” for fire år sidan. 

Venstre stod ikkje åleine om å seie ja til romavlytting. Det var eit solid fleirtal i Stortinget som og inkluderte Høgre, Krf, Ap, SP og FrP. Kvifor er det då slik at det nesten utelukkande er Venstre som blir kopla til romavlyttingsvedtaket? Svaret er todelt.  Den eine forklaringa er sjølvsagt at justisministeren i 2005 heitte Odd Einar Dørum. Den andre er at Venstre hadde over tid bygd seg opp eit truverd som personvernets forsvarar. Venstre var partiet framfor nokon ein kunne lite på i saker der tryggleikskamp gjekk på akkord med privatlivets fred.

I dag er ikkje spørsmålet romavlytting, men datalagringsdirektivet. Konfliktlinja er like klassisk  som for fire år sidan: kor mykje personleg fridom og integritet er vi viljug til å ofre for myndigheitenes kamp mot alvorleg kriminalitet. Ein stad må det i ein demokratisk rettsstat gå ei grense, men går han ved datalagringsdirektivet? Ja, seier Venstre, KrF, Frp, Sp og SV. Ja, seier og personvernkommisjonen, Datatilsynet, Den Internasjonale Juristkommisjonens norske avdeling og mange, mange fleire. Nei, seier Arbeidarpartiet og Politiets Fellesforbund.

Dersom Høgre meiner noko med dei fine programformuleringane om demokrati, rettsstat og menneskerettar, må dei vise det no. Vi snakkar om eit direktiv som går ut på å pålegge registrering av alle borgarars frie bruk av telefon, e-post, mobil og internett, i tilfelle dei finn på noko kriminelt i framtida. Datalagringsdirektivet vil føre til Noregshistorias mest omfattande overvakingsregime.

Leiinga i Høgre bør hente fram Dagbladet frå 17.juli 2008. I debattspaltene frå denne dagen kan ein lese eit personverninnlegg frå Jan Tore Sanner som vert avslutta slik:

”Personvern er en helt sentral verdi for at vi skal føle at vi lever i et fritt og trygt samfunn tuftet på tillit mellom mennesker og mellom individ og stat. En naturlig konsekvens av et svakt personvern er at borgernes tillit til stat og trygghet for egen rettssikkerhet blir en trussel mot nødvendig og velbegrunnet informasjonstilgang i samfunnet vårt. Frykten for at informasjon misbrukes vil kunne skape et mer lukket samfunn. Derfor må det politisk handling til for å styrke personvernet”.

Ein treng ikkje minne eit konservativt parti på at det i eit demokrati er det borgarane som kontrollere staten, og ikkje omvendt. Difor er det mange av oss som har forventingar til at Høgre står opp for personvernet i debatten om datalagringsdirektivet.

Sviktar Høgre vil datalagringsdirektivet fort bli det romavlytting blei for Venstre. Multiplisert med hundre!

-------------------------------------------------------------------------

Dette innlegget har og stått på trykk i Minerva 2.12.2009.

 

Meir demokrati i EU = mindre demokrati i Noreg

Noreg får store demokratiske utfordringar når EUs Lisboa-traktat trer i kraft 1.desember 2009.

Innhaldet i traktaten er mellom anna følgjande:

• EU får ein fast president for 2 1/2 år om gangen (den aller første blir belgiske Herman Van Rompuy).
• EU får ein fast utanriskminister  (den aller første vert britiske Lady Ashton).
• Det vært færre kommissærar. Frå 2014 vert talet redusert frå 27 til 18, slik at kvart medlemsland vert utan kommissær i 5 år over ein 15-årsperiode.
• Europaparlamentet får eit øvre tak på 750 parlamentarikarar. 
• Ein innførar borgarinitiativ, dvs at 1.000.000 underskrifter frå borgarar i EU er nok til at kommisjonen må ta opp eit bestemt spørsmål til politisk behandling. 
• Det vert innført overnasjonalitet på justispolitikk. 
• Det vert opna for utmelding av unionen.

Den aller viktigaste endringa er at når EU etter 01.12.2009 skal vedta sine budsjett og lovar, er Europaparlamentet (EP) likestilt med Rådet. I dag er talet på saksområde der EP og Rådet er likestilt ca. 37, med Lisboa-traktaten vert talet utvida til ca. 80 (det er så godt som 100% av saksområda innanfor EU-samarbeidet). Tida då EUs parlamentarikarar blei redusert til høyringsinstans i dei viktigaste sakene er  over.

EP får no like mykje å seie som Rådet når EU skal forme sin nye fiskeripolitikk, landbrukspolitikk, forskingspolitikk, migrasjonspolitikk, energipolitikk, personvernpolitikk m.m. Lisboa-traktaten representerer altså ein stor maktforskyving internt i EU: Færre avgjersler skal takast åleine av 27 statsrådar i Rådet, fleire avgjersler skal takast av dei 750 representantane i Europaparlamentet. Ein stor siger for demokratiet….i EU vel å merke!

For når makta vert flytta til parlamentet vil det seie at talet på beslutningstakarar vert mangedobla. Det er ikkje uproblematisk for dei som vil påverke unionen frå utsida, slik som Noreg. Tenk for ein utfordring det blir når det ikkje lenger berre er 27 personar i Rådet ein må påverke for å få gjennomslag frå sidelinja, men i tillegg 750 parlamentarikarar som representerer ulike parti frå ulike nasjonar. Enklare blir det ikkje av at Europaparlamentarikarar, i motsetnad til nasjonale parlamentarikarar, tilbringer meir tid i valdistriktet sitt enn i sjølve parlamentet. Aldri før har ”aktiv norsk Europapolitikk” vore fjernare.

Medan EUs 500 millionar innbyggarar no kan glede seg over at Lisboa-traktaten gjer dei folkevalde EU-politikarane meir politisk makt, må vi i Noreg konstantere at den same traktaten reduserer våre eigne folkevalde til statistar på stadig fleire politikkområde.

Jo meir demokratisk EU blir, desto mindre demokratisk vert den norske EU-tilknytinga. Det er eit paradoks det er på tide å få debatt rundt!

Gje oss bybane som i Strasbourg

Om eit halvtår skal første bybanestrekning opnast i Bergen. Forhåpentlegvis blir det starten på det som skal bli eit omfattende skinnegåande transportsystem rundt om i heile byen. Omtrent slik det er i Strasbourg:

 

 

Bileta vart teken av underteikna 25.november 2009!
 

Romanias grunnlovsdomstol si avvising av DLD

8.oktober i år kom den rumenske grunnlovsdomstolen fram til at Datalagringsdirektivet bryt med Romanias grunnlov og den Europeiske menneskerettskonvensjonen. No ligg domen føre på engelsk (takk til Mark Klamberg for tipset).

I konklusjonen står det (mi utheving/understreking):

"In conclusion, essentially taking into consideration the broad range of applicability of Law 298/2008 as compared to the continuous character of the obligation to retain the traffic and localization data of the physical and legal persons as users of public electronic communication services or public communication networks, as well as other „related data” necessary for its identification, the Constitutional Court observes, for the reason shown above, that the examined law is unconstitutional in its entirety, even though the author of the exception individualises especially art 1 and 15 of the law".

Les heile teksten på engelsk.

Nokon som ta på seg jobben med å omsetje til norsk?

På plass i Brüssel/Strasbourg - tips?

Då er eg på plass i Brüssel. Her skal eg vere til 3.desember for å vere med på EUs besøksprogram. Nokre dagar i Strasbourg blir det og før heimreise.

Det geniale med dette besøksprorammet er, forutan at det er gratis, at eg som deltakar har fått påverke kva tema eg vil arbeide med. Det vil seie at eg har framfor meg halvanna veke med stor aktivitet rundt personvern (inkl. datalagringsdirektivet), klima og migrasjon.

Kom gjerne med tips til folk/organisasjonar eg bør prøve å treffe. Bruk kommentarfeltet eller send meg ein e-post. Blir og veldig glad om nokon kan gje meg liste over andre "must do's" i Brüssel/Strasbourg, slik som plassar å gå for godt øl!

Illusjonen om sikker lagring av personopplysningar

I siste par vekers debatt om datalagringsdirektivet er det få ting som har provosert meg meir enn haldninga om at lagring av store mengder personopplysningar er heilt uproblematisk så lenge bruken av dei lagra opplysningane er strengt regulert. Er det ein ting vi bør ha lært, både av historia og nåtida, er det at mennesket gjer feil, og at teknikken alltid vil la seg lure.

Nedanfor har eg ved eit enkelt nettsøk funne fram nokre saker frå 2007-2009 der lagra personopplysningar har hamna i gale hender. Blant dei skuldige finn ein mellom anna Skattedirektoratet, eit fengsel, eit sjukehus, eit universitet, ein butikkjede, ein bank og eit teleselskap. Til og med Kripos har stått for slett handtering av sensitive personopplysningar:

1900 hemmelege namn lekka ut
2009: Eit Kripos-testa datasystem lekka namn og opphaldsstad på til saman 1900 fangar, tilsette og lærarar ved rundt 20 norske fengslar.
Les meir.

270.000 unike fødselsnumre til sals
2009: Ei CD-plata med Brønnøysundkatalogen som var i allment sal inneholdt ei liste med 270.000 fødselsnumre med fullstendige namn og adressar.
Les meir.

Sjukehus la ut hemmeleg pasientinfo ut på nettet
2009:    Sørlandet Sjukehus HF la ut lister med namn på svineinfluensasmitta personar og deira familiar på nett.
Les meir.

3,5 millionar personnumre lekka ut av Skattedirektoratet
2008:    3,5 millionar norske personnumre vart sendt ut til norske medier av Skattedirektoratet i samband med offentleggjering av skattelistene.
Les meir.

Coop utleverte 200.000 personnumre
2008:    Personnumra til over 200.000 Coop-medemmer blei gitt av Coop til selskapet EnterCard.
Les meir.

Kripos med ulovleg lagring av personopplysningar
2008: Kripos lar vere å slette sensitiv informasjon på grunn av det dei kallar teknisk feil.
Les meir.

3400 personnumre tilgjengeleg på nett
2007:    3400 personnumre, namn og e-postadressar til studentar og tilsette ved Det medisinske fakultet ved UIO blei liggande fritt tilgjengeleg på internett i to månader.
Les meir.

Tjuveri av opp mot 60.000 personnumre frå teleselskap
2007:    Mellom 50.000 og 60.000 norske personnumre stjålet ved hjelp av mellom anna Tele 2 si nettside. Les meir.

DnB NOR sendte 7000 personnumre på avveie
2007:    DnB NOR sendte 7000 personnumre på avveie.
Les meir.

Kom med innspel til StoppDLD!

Stiftingsmøtet i StoppDLD blei ein stor suksess! Lokalet hjå Fritt Ord var smekkfullt, dei fleste appellane var gode, eit bra tal med journalistar var til stades og i laupet av dei timane stiftinga varte slutta hundrevis av nye personar seg til organisasjonen.

Sjølv vart eg (kanskje noko tilfeldig) vald som leiar for StoppDLD. Med den starten organisasjonen har hatt til no er det eit verv som forpliktar. Nestleiarane er Heidi Nordby Lunde (Vampus) og Ida Jackson (Virrvarr).  Styret forøvrig består av desse gode folka:

Audhild Gregoriusdotter Rotevatn (rådgjevar og skribent)
Erlend Sand (leiar av Europeisk Ungdom)
Heidi Austlid (Friprog)
Sigrid Heiberg (leiar av Ungdom mot EU)
Linn Hemmingsen (leiar av Fagforbundet Ungdom)
Per Aage Pleym Christensen (initiativtaker og redaktør for Liberaleren)
Hallstein Bjerck (initiativtaker og nestleiar i Civita)
Carl Christian Grøndahl (Admorger Uib og blogger)
Knut Johannessen (bloggar Vox populi)
Geir Pollestad (stortingsrepresentant for Senterpartiet)
Ingeborg Steinholt (Raud Ungdom)
Anine Kierulf (advokat og stipendiat UIO)
Svenn-Arne Dragly (leiar av Fribit)
Torgeir Waterhouse (prosjektleiar IKT-Norge)
Guro Fjellanger (Venstre)
Snorre Valen (stortingsrepresentant SV)
Hanna E. Marcussen (EFN)
Tor Bjarne Bore (tidl. redaktør og no aktiv bloggar)
Ulf Leirstein (stortingsrepresentant for FrP)
Tonje Brenna (Auf)
Hans Felix (leiar av El og IT-forbundet)

Men viktigare enn oss i styet er dei som melder seg inn via http://stoppdld.no/. Så langt over 4000! Det er det som er breidda i organisasjonen.

Eg har aldri vore med å starte organisasjonar før, så for å vere heilt ærleg så er eg litt usikker på korleis gripe dette an.

Kva meiner du Stopp DLD skal være?
Korleis bør vi arbeide framover?
Korleis involvere flest mogleg?

Innspel tas imot med takk!

Historisk brei allianse mot Datalagringsdirektivet

Den siste månaden har fleire av oss arbeida i det stille med å få på beina ein tverrpolitisk kampanjeorganisasjon mot innføring av det kontroversielle datalagringsdirektivet. Arbeidet har resultetert i Stopp Datalagringsdirektivet - noregshistorias breiaste politiske kampanjeorganisasjon.

Folk med all slags bakgrunn har alt slutta seg til via internett. Her finn ein sosialistar, liberalistar og konservative. Neifolk og jafolk. Praktikarar og akadmikarar. Kvinner og menn. Unge og gamle. Folk frå heile landet. Til stiftingsmøte  tysdag 3.november kjem partitoppar frå alle dei politiske partia (minus Arbeidarpartiet) for å gje sin støtte.

Datalagringsdirektivet vil føre til det mest omfattande overvakingsregimet vi nokon gong har sett. Stopp Datalagringsdirektivet skal arbeide for at så ikkje skjer. Eg håpar organisasjonen vil lukkast i å:

1. Uvikle seg til ei brei folkerørsle.
2. Spreie informasjon om datalagringsdirektivets negative konsekvensar for personvernet.
3. Spreie informasjon om datalagringsdirektivets negative konsekvensar for rettstryggleiken.
4. Motbevise påstanden om at datalarinsdirektivet er viktig for kriminalitetsnedkjemping.
5. Motbevise påstanden om at reservasjon mot datalagringsdirektivet vil truge EØS-avtalen.

Då eg  21.februar 2006 skreiv mitt første innlegg her på bloggen om datalagringsdirektivet  - Overvaking av telefon, sms og e-post  - trudde eg ikkje at det skulle ta nesten fire år før datalagringsdirektivet skulle bli tema i den norske politiske debatten. Men no er vi der. Datalagringsdirektivet er det einaste politiske spørsmålet i Soria Moria II  der regjeringas mindretal har teke dissens (SV og SP).

Det betyr at saka blir avgjort på Stortinget, og der er det høgst usikkert om AP vil klare å vinne fleirtal. Isåfall må det bli med hjelp frå Høgres røyster, for både FrP, Venstre og KrF (?) har for lengst sagt i frå at dei vil nytte reservasjonsretten i EØS-avtalen for å unngå at datalagringsdirektiet blir norsk lov. Men vil Høgre, med representantar som Røe Isaksen og Tetzschner, kunne gje ein samla støtte til direktivet? Det einaste som er sikkert er at ingenting er sikkert.

Vil du vere med å påverke utfallet av det største prinsippspørsmålet i denne stortingsperioden?
Vil du bikke stortingsfleirtalet i ein personvernvenleg retning?

Bli med i Stopp Datalagringsdirektivet!

Fire nye dårlege år for personvernet?

Dei siste fire åra har Stoltenbergs fleirtalsmakt stadig oftare kome i konflikt med individets grunnleggjande rettar. Personvernet er ein av desse rettane som på dei aller fleste samfunnsområde har blitt skvisa av raudgrønt fleirtal sidan 2005. Vi har ikkje råd til at dei neste fire åra blir like ille.

DNA-registrering
Regjeringas DNA-reform, som trådde i kraft 1.september 2008, gjer at alle som blir idømt fengselsstraff i meir enn 60 dagar skal registrerast i DNA-registeret. I tillegg kan personar som berre er mistenkt bli kravd for DNA. Europarådet har bedt Noreg om å ikkje registrere DNA i andre saker enn ved brotsverk som trugar liv og tryggleik, men dette har regjeringa ikkje teke omsyn til.

Svensk teleovervaking
Den svenske FRA-lova trådde i kraft 1.januar 2009. Denne lova gjer det svenskstatlege organet Försvarets Radioanstalt (FRA) tilgang til å overvake all teletrafikk som kryssar Sveriges grenser — utan at det ligg føre konkret mistanke. Elektronisk kommunikasjon mellom Noreg og utlandet går i all hovudsak via Sverige, difor er dette relevant for Noreg. I følgje den internasjonale juristkommisjonens norske avdeling strir FRA-lova mot menneskerettane, men den norske regjeringa har ikkje gjort nokon ting for å stoppe skadeverknadene for norske borgarar.

Datalagringsdirektivet
EUs datalagringsdirektiv pålegg tele- og nettselskapa å lagre trafikkdata om din og min elektroniske kommunikasjon i tilfelle vi gjer noko kriminelt i framtida. Direktivet bryt med retten til privat korrespondanse som er nedfelt i artikkel 8 i den europeiske menneskerettskonvensjonen. Personvernkommisjonen, Datatilsynet og over 19.000 nordmenn har via Facebook sagt nei til datalagringsdirektivet, men regjeringa er minst like passive her som i saka om FRA-lova.

Kameraovervaking
Sjølv om Datatilsynet i denne stortingsperioden har avslørt at kameraovervakinga i dei store byane er ute av kontroll, har ikkje Stoltenberg-regjeringa gjort noko for å stramme inn regelverket. Det verkar snarare som at søknader om å sette opp kamera får godkjenning på autopilot. Den raudgrøne regjeringa har til dømes gitt NSB lov til å installere 3200 overvakingskamera i sine persontog. Desse skal gjere kontinuerlege opptak i kupeane og ved dørene.

Personidentitetar på nett
I debatten om fildeling har følgjande problemstilling dukka opp: skal private aktørar få løyve til å samle inn ip-adressar til norske fildelarar og (dersom ein relevant domstol seier ja) få tilgang til informasjon frå nettleverandørane som knyt ip-adressane til personinformasjon? Datatilsynet seier nei, men landets kulturminister seier ja.

Pasientjournalar
Regjeringa si nye helseregisterlov gjer at alt helsepersonell i landet kan få direkte tilgang til pasientjournalar på tvers av verksemder i helse-Noreg. Det kan til dømes bety at det du sa til psykologen for ti år sidan vil bli tilgjengeleg for legen som skal operere deg for beinbrot. Både Legeforeininga, Datatilsynet og Statens helsetilsyn har alle uttalt seg kritiske, men det fekk ingenting å seie for den raudgrøne fleirtalsmakta.

Soria Moria II
Personvernets motstandarar vil oss berre det beste. Overvakingskamera på toget skal gjere oss tryggare, nye elektroniske pasientjournalar skal gje oss friskare. Men sjølv om kvart einskild overvakingstiltak blir grunngjeven med verdas beste intensjonar, fører summen av desse einskildtiltaka til mindre privatliv og eit svekka personvern. Den ukritiske haldninga til overvaking fører dessutan til at samfunnet mister oversikta over alle som samlar inn personvernopplysningar, kven som har tilgang til desse opplysningane og kva dei vert brukt til.

Etter fire år med Soria Moria I er forventningane til oppfølgjaren svært små, men eit liberalt innspel til forhandlingane har eg: Få inn i plattforma at de vil gjennomføre tiltaka som personvernkommisjonen leverte tidlegare i år. Vis at fleirtalet kan brukast til noko viktig!

Dette innlegget stod og på trykk som konikk i VG 7.oktober 2009.